Vrste i generacije CT uređaja

Naziv MSCT (višeslojni CT, engl. multi-slice / multi-detector CT) odnosi se na uređaje s više redova detektora, koji u jednoj rotaciji rendgenske cijevi snime više tankih slojeva odjednom. Više slojeva znači brže snimanje, tanje presjeke i bolji 3D prikaz. Kako sam uređaj nastaje sliku opisano je u Kako radi CT.

Što znači broj slojeva (16, 64, 128…)

«Slojevi» (engl. slices) označavaju koliko presjeka uređaj snimi po jednoj rotaciji. Stariji jednoslojni uređaji snimali su sloj po sloj; današnji višeslojni snimaju 16, 64, 128, 256 pa i 320 slojeva odjednom.

Više slojeva u praksi donosi:

• Brže snimanje — kraće zadržavanje daha i manje artefakata od pokreta (važno kod djece, hitnih i nemirnih pacijenata).
• Tanje presjeke — finiji detalji i kvalitetniji prikaz u više ravnina i u 3D.
• Snimanje srca i krvnih žila — dovoljno brzo da «zamrzne» rad srca (npr. CT srca i krvnih žila).
• Pokrivanje većeg područja odjednom — kod 256/320-slojnih uređaja i cijeli organ u jednoj rotaciji.

Više slojeva ne znači automatski veću dozu: doza ovisi o postavkama i protokolu, a moderni uređaji imaju ugrađene tehnike smanjenja doze. Više o tome u Zračenje i doza.

Posebni tipovi uređaja

• Dual-source CT — dvije rendgenske cijevi; vrlo brzo snimanje, korisno za srce i nemirne pacijente.
• Spektralni / dual-energy CT — snima na dvije razine energije i pomaže razlikovati tkiva i sastav (npr. mokraćni kamenci, kontrast).
• Photon-counting CT — najnovija generacija detektora; viša rezolucija uz potencijalno nižu dozu.

Za pacijenta su sve to varijacije iste osnovne tehnologije — odabir ovisi o tome što se snima i zašto.

Kratka povijest razvoja

• 1971.–1972. — Godfrey Hounsfield predstavlja prvi klinički CT (EMI); snimanje glave. Po njemu su nazvane Hounsfieldove jedinice (HU), mjera gustoće tkiva na slici.
• 1970-e — uređaji za cijelo tijelo i brže «generacije» geometrije snimanja.
• 1989. — spiralni (helikalni) CT: stol se pomiče kontinuirano, snimanje bez stanke između slojeva.
• 1998. — prvi višeslojni (multi-slice) CT (4 sloja); ubrzo 16 i 64 sloja.
• 2005. — dual-source CT (dvije cijevi).
• 2007.–2010-e — 256/320-slojni uređaji i iterativna rekonstrukcija (kvalitetna slika uz nižu dozu).
• ~2021. — prvi klinički photon-counting CT uređaji.

Trebate li vi razmišljati o tome?

Ukratko — ne morate. «Najbolji» uređaj je onaj prikladan za vaš pregled, a protokol i uređaj odabiru radiolog i tehnolog prema indikaciji. Ako vas zanima isplativost i kada nalaz mijenja odluku, pogledajte Korist.